بررسی عوامل موثر و ارائه مدل جهت تعیین پتانسیل رشد طولی خندقها (مطالعه موردی: حوزه آبخیز حبله رود)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ندارد

2 مسئول مکاتبات

چکیده

فرسایش خندقی یکی از مخرب ترین و پیچیده ترین انواع فرسایش آبی می باشد. برای مبارزه با این نوع فرسایش در ابتدا باید عوامل موثر در توسعه آن شناخته شوند. لذا این تحقیق، در یکی از زیرحوضه های حوزه آبخیز حبله رود به نام ده نمک در اقلیم خشک ونیمه خشک انجام شد. ابتدا با استفاده از عکسهای هوایی مربوط به سال1335 و اندازه گیری طول خندق ها طی مطالعات میدانی سال 1384، میزان رشد طولی خندق ها طی دوره زمانی 1335 تا 1384 بدست آمد. سپس عوامل موثر در رشد طولی خندق ها که بر گرفته از چهار مدل پیش بینی رشد طولی خندق: Thompson، مدل اول سرویس حفاظت خاک آمریکا، مدل دوم سرویس حفاظت خاک آمریکا وFAO بوده اند و شامل عوامل: مساحت حوزه آبخیز بالادست خندق، میزان درصد رس، درصد شیب کف خندق، و همچنین عواملی چون درصد نمک های محلول، میزان درصد سیلت و میزان درصد ماسه در نظر گرفته شدند. در نهایت میزان معنی­داری برای هر کدام از عوامل موثر با میزان رشد طولی خندق ها در سطح 95% طی دوره زمانی 1384-1335 بررسی شد. نتایج حاصل از انجام مطالعات آماری حاکی از این است که عواملی چون مساحت حوزه آبخیز بالادست خندق با ضریب همبستگی 0/98، درصد نمک های محلول با ضریب همبستگی 0/97 و میزان درصد رس با ضریب همبستگی 0/96 به ترتیب بیشترین معنی داری را در سطح 95% داشته اند. سپس ارائه مدل با استفاده از عوامل موثر ذکر شده و نرم افزار آماری SPSS از دو روش Enter و Backward صورت گرفت و پتانسیل رشد طولی خندق ها در سال های آتی از طریق مقایسه مقادیر برآورد شده توسط مدل و مقادیر اندازه گیری شده توسط عکس های هوایی بررسی شد. در نهایت با توجه به اختلاف دقت 0.001درصدی بین دو روش Enter و Backward روش Backward پیشنهاد شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of effective factors and proposed model for define potential gully head advancement (study area: Hableh Roud drainage basin)

نویسندگان [English]

  • . H Ahmadi 1
  • . A. A Mohammadi 2
  • J Ghodousi. 1
  • A Salajegheh. 1
چکیده [English]

Gully erosion is one of the most complicated and destructive kinds of water
erosion. In order to prevent this erosion, the important factors of gully head
advancement must be recognized. For this case, this research has been done in one of
the sub basins of Hable Rood drainage basin with name’s of Dehnamak in arid and
semiarid weather. Then, effective factors of gully head advancement of four models:
Thompson, SCS(І), SCS(ІІ) and FAO, that are: gully head cut watershed area, clay
percentage amounts, gully bottom slope percentage and other factors such as soluble
salts percentage, silt percentage amounts and sand percentage amounts have been
minded. Meaning amount of each effective factor with gully head advancement
amounts in stage of 95% in period of time 1956 to 2005 studied.
Result of statistical studies shows, factors such as gully head cut watershed area
with correlation coefficient of 0.98, soluble salts percentage with correlation
coefficient of 0.97 and clay percentage amounts with correlation coefficient of 0.96,
intermittently have a most meaning in stage of 0.95. After this, model with using
effective factors, above mentioned, and SPSS software and two methods, Enter and
Backward formed. Then, potential of gully head advancement in following years in the
way of comparison estimated amounts by models and measure amounts by aerial
photos studied. Finally with regards to minute difference of 0.001% between two
methods Enter and Backward, Backward method proposed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • gully erosion
  • Drainage basin
  • Aerial photos