شناخت مناطق حساس به فرسایش از طریق بررسی مدل Fargas (مطالعه موردی : حوزه آبخیز سنگاب)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ندارد

2 مسئول مکاتبات

چکیده

جهت شناخت منابع بحرانی رسوبزا در سطح حوزه­های آبخیز بزرگ، میتوان براحتی از اطلاعات در دسترس زمینی در مقیاس منطقه­ای استفاده کرد. روش تحقیق حاضر جهت کسب ارزیابی­های لازم به صورت کمی برای مدیریت محیطی تهیه شده است. لذا تلاش میکند روش Fargas و همکارانش را مطالعه و استفاده نماید. این روش در یکی از زیرحوزه­های، حوزه آبخیز حبله رود به نام سنگاب با سطح 71/7684 هکتار در شمال شرقی ایران و در قسمتهای اقلیمی خشک و نیمه خشک ایران واقع شده، اعمال شده است. هدف اصلی از این مدل، استفاده از داده­های پایه زمینی که منجر به فرسایش شده و شامل تولید، انتقال و تجمع رسوبات از طریق مسیرهای آبی(آبراهه­ها) در سطح حوزه آبخیز، میباشد. این مدل بر پایه انتخاب مناطق همگن تراکم آبراهه و سنگ شناسی بوسیله اتصال واحدهای پایه، سیستم نسبتی بدست می­آید. ارزش­های تراکم زهکشی بر اساس کلاس فرسایش و سنگ شناسی نیز بوسیله شاخص­های فرسایش برگرفته از FAO(1997) نسبت دهی میشوند. ترکیب و کلاسه بندی مجدد نتایج تقریبا پنج کلاس خطر رسوب را بر اساس مدل Fargas و همکارن(1997) بدست
می­دهد. مزیت این روش اینست که تنها از دو عامل اصلی فرسایش که شامل سنگ شناسی و تراکم آبراهه است، استفاده میکند. بطوریکه این عاملها در نقشه­های زمین شناسی و توپوگرافی در کشورمان ایران وجود دارد. مقیاس نقشه­ها 1:50000 بوده و مدل از طریق پایه وکتوری GIS (نرم افزار Arc GIS9.2) اجرا شده است. روش کار مورد آزمون نشان داده است که جهت تحقیقات اولیه برای ارزیابی فرسایش و طرحهای حفاظت خاک در سطح منطقه­ای میتواند مفید باشد. همچنین جهت تعیین مناطقی که نیاز به تجزیه و تحلیل­های بیشتری داشته و در نهایت مدیریت محیطی قابلیت ارتقاء را دارد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of Erosion Severity Area with Study of Fargas Model (Case Study: Sangab Drainage Basin- Iran)

نویسندگان [English]

  • H. Ahmadi 1
  • A. A Mohammadi 2
چکیده [English]

In order to identify critical sediment sources in large catchments, using easily
available terrain information at regional scale, a methodology has developed to obtain
a qualitative assessment necessary for environmental management. So it has been tried
to study and used Fargas and etal, method in this research. This has been done in one
of the sub-basins of Hable Rood basin called Sangab with an area of 7684.71 hac in
NE Iran, arid and semiarid climate of Iran. The main objective of this model is to use
basic terrain data related to the erosive processes that contribute to the production,
transportation and accumulation of sediments through the main water paths in the
watershed. This model is based on the selection of homogeneous zones regarding
drainage density and lithology, achieved by joining the basic units by a rating system.
The values of drainage density are rated according to an erosion class. The lithology is
rated by erosion indexes, adapted from FAO (1977). The combination and
reclassification of the results brings about five qualitative classes of sediment risk
according to Fargas and etal (1997). The privileges of this method is, it used only two
main factors of the erosion, that are lithology and drainage density, and this factors are
in our geologic and topographic maps in Iran. The mapping scale was 1:50000 and the
model were implemented through a vector GIS (Arc GIS9.2). The tested methodology
has been proved useful as an initial approach for erosion assessment and soil
conservation planning at regional level and also to select priority areas where further
analyses can be developed and finally for environmental management.

کلیدواژه‌ها [English]

  • erosion
  • Fargas Model
  • Aerial photos
  • Drainage density