بررسی جایگاه و موقعیت ژئواکونومیک جمهوری اسلامی ایران و نقش آن در تامین و ارتقاء امنیت ملّی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

ندارد

چکیده

بنیان قلمروهای ژئواستراتژیک در دوران جنگ سرد که براساس توان نظامی، فضای جغرافیایی و گستره
ایدئولوژیک بنا شده بود به دلایل فراوان از جمله هزینه بسیار بالای تسلیحات نظامی و پشتیبانی از کشورهای اقمار،
ظهور انقلاب تکنولوژیک و گسترش ارتباطات، با فروریختن دیوار برلین از هم پاشید . در این بین با کاهش نقش
مسائل نظامی و ایدئولوژیک، جناح بندی ها و رقابت هایی که بین دو ابرقدرت و هم پیمانان آن ها برپایه عامل نظامی تعریف و تفسیر می شد، سستی گرفت و عوامل:« انسانی و منابع اقتصادی » به عنوان شاخص «توسعه و قدرت fبرتر» معرفی گردید . هم اکنون مناطق استراتژیک جهان برپایه میزان تولید ناخالص ملی، منابع انسانی و منابع طبیعی، به ویژه منابع انرژی دست هبندی می شوند.
به طور مشخص ملاک قدرت در سده بیست و یکم، توانمندی های اقتصادی در سطح بین المللی و کنترل نظام
تولید، عرضه و مصرف کالاهای اقتصادی است . و به همین لحاظ مناطق ژئواستراتژیک منطبق با مناطقی است که
منابع سرشار طبیعی (به ویژه منابع انرژری ) و نیز تولید ناخالص ملی چشمگیر دارند . بدین لحاظ منطقه خاور نزدیک
بزرگ به طور اعم و حوزه های خلیج فارس و دریای خزر به طور اخص با در اختیار داشتن بیش از 70 درصد منابع انرژی (نفت و گاز) جهان، نقش " ژئواکونومیک " ویژه ای در قرن 21 بازی خواهد کرد. براین اساس جمهوری اسلامی ایران که به عنوان یک کشور مهم از دید استراتژیک در دوران جنگ سرد مطرح بود،
اکنون با عامل اقتصادی (ژئواکونومی) منطبق شده است و موقعیت منطقه ای آن در دوران جنگ سرد، به موقعیت
ممتاز بین المللی در عرصه جهانی بدل گشته است . این موقعیت استثنایی، جایگزین ناپذیر بوده و نقش محوری در
تدوین استراتژی های جهانی قدرت در سده حاضر خواهد شد.
به طوری که ایران با تسلط طبیعی بر تنگه هرمز و جزایر استراتژیک اطراف آن و همچنین هم مزر بودن با
دومین منبع عمده نفت و گاز جهان در شمال، موجب می گردد جایگاه جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از نقش
آفرینان اصلی استقرار صلح و ثبات بین المللی در سده بیست و یکم باشد . جمهوری اسلامی ایران نیز باید به تدوین
بپردازد که هم جوابگوی مشکلات و مطالبات منطقه ای و جهانی باشد و هم به نحو « دستور کار ژئوپولتیکی » یک
بسیار مطلوب، متضمن امنیت و منافع ملی و تحقق آرمان های انقلاب اسلامی گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The geoeconomic status and position of the Islamic Repulic of Iran and its role in keeping and promoting national security

نویسنده [English]

  • M Minaei
چکیده [English]

The basis of geostrategic scopes during cold war which had been built upon
military force, geographic space and ideologic influence was destroyed because of
many reasons including high cost of arms and support for satellite countries,
emergence of technologic revolution, and development of communications.
Meawhile, with decrease in the role of military and ideologic issues, groupings
and competitious between the two superpowers and their allies which were defined and
analyzed on the basis of militarism weakened, and the factors of workforce and
economic resources were introduced as the index of “better development and power”.
At present the strategic regions are classified on the basis of gross national product,
human resources, and national resources. Specifcally the mark of power in the twentyfirst
century is the economic capabilities at the internatiunal level, controlling
prodution system, supply and consumption of economic goods. This is why the
geostrategic regions are mached with the regions that have abundant natural resources
(specially energy resoures) as well as substantial gross national product.
Therefore, the region of the broader middle east, specially the Persion Gulf and
Caspian Sea play a very special “geoeconomic” role in the twenty-first century as they
have more than 70 percrent of energy resources (Oil and Gas). The Islamic Repulic of
Iran, which was considered an important country during Cold War, has been currently
mached with the global geoconomic situation. And it’s regional sitution during cold
war has turned to an excellent international situation in world considerations.
This exceptional situation is irreplaceble and will become a pivotal role in formulating
the strategies related to the world power systems.
The natural domination of the Islamic Republic of Iran over Hormoz Strait and
the strategic islands around it, as well as having borders with the world’s second
largest oil and gas resource in the North has made this country an important factor in
establishing peace and stability in the twenty-first century. Meanwhile, the Islamic
Republic of Iran should formulate a “geopolitic agenda” which can on the one hand,
answer the regional and global problems and demands, and on the other hand ensure
the national security and interests, and realize the Islamic Revolution’s causes in the
best possible way.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geoeconomy
  • Geostrategy
  • National security
  • Grand Nerar East